अब्बूंना पत्र.....

                                                                       फारूक एस.काझी.

                                                                                नाझरा, ता.सांगोला, जि.सोलपूर

                                                                                                  ९९२१३८०९६६

                                                                                  farukskazi82@gmail.com

                    वाहिद आज खूप उदास होता. आज त्याच्या रिझल्टचा दिवस. त्याच्या सगळ्या मित्रांचे अब्बू त्यांचे रिझल्ट न्यायला आले होते. पण वाहिदचं कुणीच आलेलं नव्हतं. त्याच्या अब्बूना जाऊन दोन वर्षं झाली होती. भारतीय सैन्यात असलेले त्याचे अब्बू शत्रूशी लढता लढता शहीद झाले होते.

सर्वांच्या अब्बूंना आलेलं पाहून त्याला त्याच्या अब्बुंची खूप आठवण आली. डोळ्यातून पाणी वाहू लागलं. त्याने घाईने ते पुसलं आणि तो त्याच्या अम्मीची वाट पाहू लागला. त्याची अम्मी नोकरी करायची. ती कारखान्यातून अर्धी सुट्टी काढून येणार होती. तिच्या समोर आपण रडलो तर तिला किती वाईट वाटेल. नाही मी नाही रडणार असं त्याने स्वत:ला समजावलं. इतक्यात त्याची अम्मी आली.

                 आल्या आल्या तिने वाहिद्च्या डोक्यावरून हात फिरवला. त्याची एक पापी घेतली. वाहिदने आपलं मार्क्ससीट अम्मीच्या हाती दिलं. सर्वच विषयात अव्वल. अम्मीच्या डोळ्यात पाणी आलं.

“सलीमाताई, खूप खूप अभिनंदन !”

वाहिद्च्या अम्मीने मान वर करून पाहिलं. वाहिद्च्या बाई समोर उभ्या होत्या.

“नमस्कार बाई.”

“अभिनंदन ! यावर्षीही वाहिदनं सर्व विषयात अव्वल श्रेण्या मिळवलेत.”

“शुक्रिया बाई. आज संध्याकाळी चहाला या घरी. आम्ही वाट पाहतो.”

“हो, येईन मी.चला निघते. वाहिद,अशीह प्रगती कर बाळा. आणि आपल्या अम्मीचं नाव खूप मोठ्ठं कर. येते.”

वाहिदने  हात हालवून बाईना निरोप दिला. दोघेही घरी जायला निघाले.

“आज तुझे मेरी तरफ से आईस्क्रीम !”

वाहिद खुश झाला. त्याला अजून काहीतरी हवं होतं.

“अम्मी, बीस रुपय हैं क्या?”

अम्मीने पैसे दिले. वाहिद पळतच शेजारच्या दुकानात गेला. काहीतरी खरेदी करून परत आला. अम्मीने नाही विचारलं त्याला की त्याने काय आणलं म्हणून. वाहिदवर जितकं प्रेम तितकाच विश्वास होता त्यांचा.उरलेले पाच रुपये त्याने अम्मीला परत केले. दोघेही घरी आले.

        संध्याकाळी बाई आल्या. त्यांच्या गप्पा चाललेल्या. वाहिद त्यांना भेटून आतल्या खोलीत जाऊन बसला. त्याने एका कागदावर पत्र लिहायला घेतलं. पत्र लिहून झालं. त्याने दुकानातून आणलेल्या लिफाफ्यात   पत्र टाकलं. चिकटवलं. मागे आपला पूर्ण पत्ता टाकला. पपत्रावर पत्ता टाकताना तो अडखळला.

यासीन शेख,

मु.पो. अल्लाचं घर, आकाश.

त्याने पत्राला दुकानातून आणलेले दोन्ही मोठे फुगे फुगवून लिफाफ्याला  दोन्हीकडे  बांधले.

“अम्मी, मै बाहर जा रहा.” असं म्हणून तो बाहेर पळाला. मैदानावरून फुगे दूरवर जातील असा त्याचा अंदाज होता. मैदानावरच्या टेकडीवरून त्याने फुगे सोडून दिले.

पत्र अब्बूना मिळेल अन ते आपल्याला उत्तर पाठवतील.

त्याचे डोळे सतत पोस्टमनकाकाकडे लागलेले असत.

आता तो  उत्तराची वाट पाहत होता.

##########

वाऱ्याबरोबर फुगा व पत्र दूरवर उडत गेले. एका काटेरी फांजरीला अडकून एक फुगा फुटला.वारा पडला आणि पत्र हळूहळू खाली आलं. गावाकडे येत असलेल्या एका मोटरसायकल चालवणाऱ्या माणसाच्या अंगावर येऊन पडलं. त्यांनी गाडी बाजूला घेतली व काय आहे ते पाहिलं. त्यातला लिफाफा फाडून त्यांनी वाचायला सुरवात केली.

प्यारे अब्बू,

अस्सलमुअलैकुम .

                      दोन वर्षं झाली तुम्ही मला एकदाही भेटला नाही. ना पत्र ना फोन. अब्बू रागावलात का ? तुम्ही रागावला की मी तुम्हाला एक गोड गोड पापी द्यायचो. तुमची मिशी टोचवून तुम्ही मला तंग करायचा. मला नाही आवडायचं ते. अब्बू आता मी कुणाची पापी घेणार ? मला तुम्ही मिशी टोचवली तरी राग नाही येणार. तुम्ही कुठं आहात अब्बू ? मला तुमची खूप याद येते. अम्मी एकटी असताना रडते. माझ्यासमोर नाही रडत. मला काय वाटेल ? असाच ती विचार करत असणार.

                     अब्बू, आज माझा रिझल्ट आला. मागच्या वर्षी सारखं याही वर्षी मी अव्वल आलोय. तुम्हाला मार्क दाखवायचे होते. तुम्ही लवकर परत या. मग मी तुम्हाला ते दाखवतो. आपण छोटी पार्टी करू.मला आता छान लिहिता येतंय.

                      अब्बू तुम्ही सांगितल्या प्रमाणे मी अम्मीला आजीबात त्रास देत नाही. तुम्ही पत्र मिळताच लवकर या. जेवण करत जा.तिथं तुमची आवडती बिर्याणी मिळते का? अम्मी जेव्हा बिर्याणी बनवते , किचनमध्ये रडत बसते. तिला तुमची याद येत असेल. अब्बू, लवकर या. लोक म्हणतात अल्लाहच्या घरून कुणी परत येत नाही. पण मला खात्रीय तुम्ही आपल्या वाहिदचं टाळणार नाही.

                     अब्बू, याल ना परत ? मी वाट पाहतोय.

                                       खुदा हाफिज.

                                                                           तुमचाच लाडला,

                                                                                   वाहिद.

                                            ############

पत्र वाचून होताच त्या माणसाने बाहीने आपले डोळे पुसले. त्याचा हात थरथरत होता.

त्याने मनाशी एक निश्चय केला. त्याने पत्र आपल्या बॅगेत ठेवलं. तो आपल्या गावाकडे रवाना झाला.

                                            ############

                      काही दिवसांनी वाहिद्च्या घरी एक पत्र आलं. मोठा लिफाफा असलेलं ते पत्र.

वाहिद्ला जन्नत दोन बोटं उरली होती. त्याने घाईत पत्र उघडलं. ते पत्र कधी एकदा उघडून वाचतोय असं त्याला झालं होतं. वरती नाव त्याचंच होतं. मागे पाठवणाऱ्याचा पत्ता लिहिला होता.

यासीन शेख,

मु.पो. अल्लाचं घर, आकाश.

प्यारे वाहिद,

                 अस्सलमुअलैकुम .

                            तुझं पत्र मिळालं. आम्हाला अल्लाहच्या घरून एकच पत्र पाठवण्याची परवानगी असते. त्यामुळे हे माझं पहिलं आणि शेवटचं पत्र. तू तुझ्या वर्गात अव्वल आलास हे वाचून मला खूप आनंद झाला. मी तिथं असायला हवं होतं. पण लोक म्हणतात ते खरं आहे. अल्लाहच्या घरून कधीच कुणी परत येत नाही. मलाही येता येणार नाही.

                           तू  माझा समझदार बाबा आहेस. खूप शिक, मोठा हो. अम्मीला कधीच त्रास देऊ नको. तिची काळजी घे. तूच तिचा आधार आहेस.अन ती तुझा आधार आहे. ऐकशील ना अब्बुचं ?

तू खूप मोठा व्हावास हे माझं स्वप्न आहे. अब्बुचं स्वप्न पूर्ण करशील ना?

                          अम्मीची काळजी घे, आनंदात राहा. अब्बू नाहीत याचं दु:ख करत बसू नको. मला जे काही सांगावसं वाटतं ते अम्मीला सांगत जा. कारण तुझं पत्रही मला मिळणार नाही. अम्मीच तुझे अब्बू अन तीच तुझी अम्मी. खूप मोठा हो. अम्मीची काळजी घे.

अल्लाह हाफिज.

                                                                                     तुझाच,

                                                                                      अब्बू.

                                                                      ############

          पत्र वाचून होताच वाहिदने एकदा आकाशाकडे पाहिलं. डोळ्यात पाणी  साठू लागलं होतं. पण आता रडायचं नाही. आता खूप मोठ्ठं व्हायचं. वाहिदने पत्र लपवून ठेवलं. तो अम्मीलाही हे सांगणार नव्हता. अब्बूंचं पत्र  फक्त त्याचं होतं.

          “अम्मी, मी खेळायला जातोय. तासाभरात परत आलो की अभ्यास करायला बसेन.”

अम्मी आश्चर्याने वाहिदकडे पाहत होती. वाहिद अचानक कसा काय एवढा बदलला ,याचं आश्चर्य तिला वाटू लागलं होतं. त्याचं कारण फक्त वाहिद्ला माहित होतं, आणि तुलाही. वाहिद्च्या अम्मीला हे नाही सांगायचं बरं का !! हे आपलं सिक्रेट.

.............................................................................................................................................

"माझं वय २६ वर्षे ३ महिने.
खरंतर मी आजवर अनेकांना भेटलो. बोललो.
 पण, मला तू जितकं समजून घेऊ शकतेस तितकं कुणीच समजून घेऊ शकत नाही आई."
तो आईजवळ कबूली देत होता. कन्फेस करत होता.
आईने अलगद त्याच्या केसातून हात फिरवला अन एक ठेवणीतली स्माईल देत म्हणाली,
" तू माझ्यासाठी २७ वर्षांचा आहेस रे !"

तो आश्चर्याने आईकडे पाहू लागला.
आणि त्याला अचानक उमगलं. तो छानसं हसला.
'आईचं लौजिक एकदम करेक्ट होतं. कारण ती त्याच्यापेक्षा नऊ महिन्यांनी पुढं होती.'
.................................................................................................

मूळ पोस्ट: धवल बारोट
मराठी भावानुवाद: फारूक एस.काझी

                     शिक्षक म्हणून काम करत असताना मी मुलांच्या लेखनावर दोन तीन वर्षे काम करत होतो.तो भाग होता "भाषेच्या अंगणात" या उपक्रमाचा.मूल व्यक्त होत असतं ते ना ना माध्यमातून. मी लिखित माध्यमातून त्यांची अभिव्यक्ती शोधत होतो.एकदम छोटा उपक्रम. साधारण तिसरी चौथीच्या मुलांसोबत केलेला. खूप रंग पाहता आले भाषेचे. त्यातून मी मूल समजून घ्यायला शिकत गेलो. त्यांचे विचार, भावना, त्यांच्या एकंदरीत जाणीव व व्यक्तिमत्त्वाच्या घडणीतील काही बाबी समजू लागल्या होत्या.
                   हा एक प्रयत्न होता मुलांना स्वत:च्या भाषेत व्यक्त होण्याची संधी देण्याचा. मेई ती संधी दिली. अन एक सुंदर भाषिक अनुभव मला घेता. २०१४ च्या ' Active Teacher Forum" च्या शिक्षक संमेलनात मला या उपक्रमाचं सादरीकरण करण्याची संधी मिळाली. तिथे MKCL प्रस्तुत व 'सह्याद्री" वाहिनीवरून प्रसारित झालेल्या "माझी शाळा" च्या टीमने लाइव्ह रेकॉर्डिंग केलं होतं. त्यातून आकाराला आला तो माझी शाळा मधील "भाषेच्या प्रांगणात" हा भाग. अगदी छोट्याश्या वस्तीवर झालेलं हे काम माझी शाळा या मालिकेतून येणं हा क्षण खूप मोठा आनंद देणारा होता.
                  मित्रहो, मूल स्वत:ची भाषा शाळेत घेऊन येतं, त्याचा आदर करणे हे आपलं पाहिलं कर्तव्य. त्याच्या आनंदात सहभागी होण्याची संधी. हा विडीयो पाहुन जरूर लक्षात येईल की मूल किती तऱ्हेने व्यक्त होत असतं. भाषेचा गोडवा काय असतो.    [विडीयो सौजन्य : MKCL, माझी शाळा, सह्याद्री वाहिनी.]

भेट

                    ७ मे. शाळेचा शेवटचा दिवस. एक वर्ष संपलं. खरं तर नियमानुसार निकाल १ मे ला द्यायचा. पण मी यावर्षी तो राखून ठेवला अन ७ मे ला देईन असं सांगितलं. माझ्याकडे दुसरी व चौथी असे वर्ग होते. दुसरीची मुलं तिसरीसाठी माझ्याकडे असणार होती. पण चौथीच्या मुलांना बाहेर जावं लागतं. त्यांची अधून मधून भेट होणार होती पण का कुणास ठाऊक पण यावेळी मला त्यांना शेवटच्या दिवशी भेटायचं होतं. चौथीच्या मुलांचे हायस्कूलमध्ये पाचवीचे तास सुरु होणार होते.

                      ७ तारखेला सकाळी चौथीतल्या प्रीतीचा फोन आला. “सर, आम्ही साडे अकरापर्यंत येतो .तुम्ही आम्हाला भेटल्याशिवाय जाऊ नका.” मी होकार दिला. तसं तर आजवर असे बारा वर्षांचे शेवटचे निरोप घेतलेत मुलांचे. तसाच हाही एक असं समजून मी शाळेला गेलो. अकरा वाजता मुलं आली. हसणं, चेष्टा-मस्करी, गप्पा, हायस्कूलमध्ये घडत असलेल्या गमती-जमती अन तक्रारी हे सर्व सुरु झालं. पाहता पाहता साडेबारा झाल्या. मी म्हणालो, “ पोरानो, चला फार उशीर झाला. सकाळी गेलाय तुम्ही शाळेला. भूक लागलीय की नाय?”

“थांबा की व सर, आमी एवडं तुमाला भेटायला आलुया आन तुमी मजी चला चला करताय!” प्राजक्ता तिच्या नेहमीच्या फक्कड स्टाईलमध्ये बोलली. मला का कुणास ठाऊक क्षणभर गलबलून आलं. आम्ही परत गप्पात रंगून गेलो. मुलं अजूनही अवती-भोवती घुटमळत होती.

“सर, आपल्या इथं लई मज्जा इती बगा. तसं कुटंबी वाटत न्हाय”

मुलांच्या ह्या मायेवर तर शाळा अन शिक्षणाचा डोलारा उभा आहे. वाट मळती राहतीय. ऊन वाढू लागलं तसं मी मुलांना घरी जायला आग्रह केला. मुलं अजून रेंगाळतच होती.

मी वर्गाला कुलूप लावलं अन बाहेर आलो. का कुणास ठाऊक माझी अवस्थाही मुलांसारखीच झाली होती. पाय निघत नव्हता. परत परत मी शाळेकडे वळून पाहत होतो. मला किंचितही कल्पना नव्हती की आजचा दिवस हा माझा या शाळेतील शिक्षक म्हणून ‘शेवटचा दिवस’ होता. ही माझी शेवटची भेट होती. जड मनानं मी बाहेर पडलो.

        सुट्ट्यात बदल्या झाल्या. मीही बदलून गेलो. कुणालाच कल्पना नाही दिली. आता नवीन प्रवास करायचा होता. नवीन शाळा, नवीन सहकारी, नवीन स्वप्नं अन नवनवीन प्रयोग. माझी जुनी शाळा, मुलं गावकरी यांचं प्रेम सोबत घेऊन हा प्रवास सुरु झाला. भरभरून दिलं मला सर्वांनी. गावकरी, पालक, आणि सर्वांत जास्त माझ्या शाळेतल्या त्या सर्व चिमुरड्यांनी.मी चांगला शिक्षक आहे की नाही माहित नाही. पण मी नेहमी चांगला शिक्षक बनण्याचा प्रयत्न करत आलो. करत राहीन. कारण ते एकच मोठं स्वप्न माझ्या डोळ्यात सतत तरळत असतं. त्यातून मी लिहिता होतो. मांडत राहतो. आता नव्या प्रवासात नवीन स्वप्नं सोबत घेतलीत. पूर्ण करायला झटत राहीन.

            जीवनात आधार अन विरह देणाऱ्या भेटी, घडत रहायला हव्यात. त्यातून जगण्याची मजा कळत जाते. बेचव आयुष्याला ‘चव’ येत जाते.